Gospodarka o obiegu zamkniętym to nowa strategia rozwoju gospodarczego, która w duchu zasady zrównoważonego rozwoju jest krytycznym podejściem do konsumpcyjnego stylu życia współczesnych społeczeństw, skutkującego wyczerpywaniem się zasobów naturalnych oraz ogromną ilością wytwarzanych odpadów. Idea gospodarki o obiegu zamkniętym zakłada przejście od modelu linearnego opartego na schemacie „weź – wytwórz – wyrzuć” do modelu cyrkularnego, w którym odpady – nie dość, że powstaje ich zacznie mniej – to przede wszystkim stają się ponownie surowcem. Dzięki temu użyteczność produktów i materiałów znacznie się wydłuża.

Wdrożenie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym, dzięki redukcji wytwarzanych ilości odpadów oraz lepszemu wykorzystaniu materiałów i surowców, pozytywnie wpłynie na środowisko. Co więcej będzie miało też– istotne znaczenie dla rozwoju biznesu. Szczególnie ważne są tu możliwości uniezależnienia rozwoju gospodarczego od dostaw materiałów pierwotnych, pobudzenia innowacyjności, przyspieszenia wzrostu oraz stworzenia bardziej stabilnego rynku pracy.

Należy podkreślić, że na poziomie wybranych przedsiębiorstw model gospodarki o obiegu zamkniętym jest już wdrożony. Pojawienie się nowych produktów i platform usług współużytkowanych pokazuje, że modele kreowania wartości w obiegu zamkniętym, bez konieczności nabywania dodatkowych aktywów, zadomowiają się w gospodarce. Państwa europejskie mogą czerpać przykład z liderów takich jak Holandia czy Francja. Kraje te z sukcesem porzuciły model gospodarczy oparty na zasadzie „weź – wytwórz – wyrzuć” i stworzyły strategie rozwoju w modelu opartym o założenia gospodarki cyrkularnej. Wyzwaniem, które stoi przed państwami europejskimi oraz przedsiębiorcami, jest zwiększenie skali podobnych działań tak, aby objęły cały system. Wymaga to zmiany świadomości we wszystkich obszarach funkcjonowania rynku.

Dokumentem, który ma prowadzić do realizacji polityki „Zero Waste” na terenie Unii Europejskiej (z ang. zero odpadów), jest pakiet „Circular Economy Package” przedstawiony przez Komisję Europejską pod koniec 2015 r. Unia Europejska, chcąc doprowadzić do jego urzeczywistnienia, podejmuje działania, które mają skutecznie zainspirować państwa członkowskie do przechodzenia na model cyrkularny. Obejmują one np. tworzenie zachęt do inwestycji w innowacje w obszarze gospodarki o obiegu zamkniętym poprzez zapewnienie pomocy finansowej w ramach funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, tworzenie odpowiednich mechanizmów rynkowych oraz eliminowanie niedoskonałości rynku, które mogą zniechęcać przedsiębiorców. Doskonałym narzędziem mającym istotne przełożenie na ograniczenie powstawania odpadów w procesie produkcyjnym, a także na zwiększenie poziomów recyklingu i odzysku, jest zasada rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Poprzez zaproponowane regulacje w pakiecie dyrektyw dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym mamy szansę wprowadzić te zasady także do Polski w taki sposób, aby realnie wpływały na zmiany w zakresie wykorzystania surowców wtórnych.

Julia Patorska, Senior Manager, Sustainability Consulting Central Europe, Deloitte

Artykuł pochodzi z publikacji CSR.Biznes Społeczeństwo Środowisko opublikowanej 17.11.2016