Blisko 200 państw należących do ONZ przyjęło ambitną Agendę 2030, w której ustanowiono 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju. Ich realizacja będzie zależała od tego, jak skutecznie rządy, przedsiębiorstwa oraz organizacje pozarządowe będą mierzyły wpływ swoich działań na społeczeństwo, gospodarkę i środowisko naturalne.

Agenda 2020, stanowiąca bardzo obszerny katalog wyzwań i problemów rozwojowych, wyznacza wizję i kierunki działania dla kluczowych interesariuszy, przede wszystkim dla państw. Wśród najważniejszych wyzwań można wymienić:

  • trwałe zwalczenie ubóstwa;
  • zapewnienie powszechnego dostępu do wysokiej jakości edukacji i ochrony zdrowia;
  • zapewnienie dostępu do taniej i czystej energii oraz zrównoważone gospodarowanie surowcami nieodnawialnymi;
  • utrzymanie trwałego wzrostu gospodarczego, który będzie sprzyjał tworzeniu produktywnych miejsc pracy.

Aby zrealizować Cele Zrównoważonego Rozwoju, niezbędny jest także aktywny udział przedsiębiorstw. Firmy, poprzez wdrażanie własnych strategii zrównoważonego rozwoju i mierzenie ich wyników, mogą efektywnie przyczynić się do rozwoju społecznego nie tylko swoich pracowników, ale także społeczności lokalnych.

Analizując społeczny wpływ przedsiębiorstw, można umownie wskazać dwa efekty prowadzonych działań – efekt bezpośredni, odczuwalny przez bezpośrednich beneficjentów oraz efekt pośredni, który jest odzwierciedlony w całej gospodarce. Przykładem efektu bezpośredniego może być wzrost kwalifikacji pracowników w wyniku inwestycji firmy w specjalistyczne szkolenia. Natomiast efekt pośredni – wzrost jakości kapitału ludzkiego – przekłada się na wzrost produktywności oraz jakości wytwarzanych dóbr i usług, a w konsekwencji na poprawę wyników gospodarczych.

Wspomniany wpływ pośredni jest często określany mianem efektów zewnętrznych. Dotyczą one sytuacji, w której beneficjenci (np. lokalna społeczność) odnoszą korzyści z działalności przedsiębiorstwa bez ponoszenia z tego tytułu kosztów. W rezultacie wpływ wielu przedsiębiorstw na otoczenie jest znacznie większy, niż wynika to ze standardowych mierników, które można znaleźć w statystyce publicznej, sprawozdaniach i innych dokumentach firmowych.

Jednym z obszarów, gdzie mogą istnieć efekty zewnętrzne, są wspomniane inwestycje w kapitał ludzki, a więc edukacja, szkolenia oraz nauka przez praktykę (learning-by-doing). Choć polski system edukacji wypada relatywnie dobrze w zestawieniach międzynarodowych (np. PISA), to rynek pracy wciąż charakteryzuje się silnym niedopasowaniem zgłaszanych i poszukiwanych kwalifikacji. Ponadto, polska gospodarka ponosi wysokie koszty z powodu niskiej zdolności do utrzymania oraz przyciągania utalentowanych jednostek. W Global Competitiveness Index 2015/2016 Polska zajęła w w/w kategoriach 116. i 126. miejsce na świecie. W świetle tych wyników inwestycje firm w wiedzę oraz umiejętności pracowników nabierają szczególnego znaczenia. Inwestycje te (podobnie jak inwestycje w B+R) w dłuższej perspektywie „promieniują na gospodarkę”, a więc pozytywnie wpływają na rynki, na których działa firma.

Coraz bardziej powszechną praktyką staje się raportowanie wpływu zrównoważonych i odpowiedzialnych inwestycji (SRI – Sustainable and Responsible Investments). W tym kontekście mierzenie wpływu przez firmę skutkuje następującymi korzyściami:

  • kształtuje atrakcyjne otoczenie dla funkcjonowania firmy lub branży;
  • zwiększa przejrzystość w komunikacji z interesariuszami oraz legitymizację podejmowanych działań, co może np. ograniczyć ryzyko dużych inwestycji;
  • pozwala optymalizować podejmowane decyzje biznesowe, dzięki czemu firma efektywnie wykorzystuje swoje zasoby;
  • sprzyja identyfikacji nowych możliwości w całym łańcuchu wartości.

 

Aby mierzenie wpływu miało przełożenie na planowanie, wdrażanie i komunikację działań przedsiębiorstwa, musi spełniać kilka kluczowych warunków. Po pierwsze, podstawą szacowania wpływu powinna być sprawdzona i wiarygodna metodyka. Po drugie, mierzenie powinno opierać się na odpowiednich wskaźnikach – tzn. wskaźnikach jednoznacznie zdefiniowanych, mierzalnych oraz dotyczących wyników (efektów), a nie nakładów lub zadań. Po trzecie, wybrane wskaźniki powinny być spójne ze strategią i specyfiką przedsiębiorstwa tak, aby mogły być w łatwy sposób monitorowane.

Wartościowym źródłem wskaźników i danych wraz z metodyką jest np. Social Progress Index (SPI), który może być punktem odniesienia dla dużych przedsiębiorstw zainteresowanych pomiarem swojego wpływu na dobrobyt społeczny w regionach. SPI zawiera 53 wskaźniki pogrupowane według 3 obszarów – Basic Human Needs, Foundation of Wellbeing, Opportunity, które mogą stanowić podstawę do planowania działań CSR wraz z odpowiednimi interesariuszami – np. samorządami i organizacjami pozarządowymi.

Rafał Rudzki, Marianna Palczewska, Damian Olko

Sustainability Consulting Central Europe, Deloitte

Artykuł pochodzi z publikacji CSR.Biznes Społeczeństwo Środowisko opublikowanej 17.11.2016