Praca nad wspólnymi standardami to okazja do pogłębionej autorefleksji nad sposobem działania organizacji, porównania się z innymi i wdrożenia planu doskonalenia się w obszarach tego wymagających.

Pierwsze fundacje korporacyjne powstawały w Polsce tuż po transformacji ustrojowej. Co roku kolejne firmy decydują się na powołanie własnej fundacji do realizacji swoich celów społecznych. Szacuje się, że obecnie działa około 120 takich organizacji (nie ma oddzielnego rejestru dla fundacji korporacyjnych). Jest to dość mała grupa, stanowiąca tylko ułamek z wszystkich 17 tysięcy fundacji zarejestrowanych w Polsce, ale grupa szczególna. To co wyróżnia fundacje korporacyjne to oczywiście specyfika fundatora, ale też ich rola. Często są to organizacje grantodawcze, czyli udzielające wsparcia innym organizacjom, instytucjom lub osobom. Mimo że udział wsparcia ze strony fundacji korporacyjnych w finansowaniu organizacji pozarządowych jest wciąż bardzo niewielki względem dotacji publicznych, to jest to darczyńca, którego sposób działania ma wpływ na efektywność udzielanego wsparcia i aktywność innych podmiotów.

Forum Darczyńców w Polsce, organizacja, która od 11 lat promuje wysokie standardy grantodawcze, zaprosiła fundacje korporacyjne do wspólnego zastanowienia się nad tym, jak lepiej działać z pożytkiem dla dobra publicznego. Po przeprowadzonych badaniach, które dokładnie pokazały czym fundacje korporacyjne się zajmują i jak działają, Forum zorganizowało dla nich projekt edukacyjny i zarazem standaryzacyjny.

Jak lepiej działać z pożytkiem dla dobra publicznego?

W latach 2012-2015 przedstawiciele 45 fundacji z całej Polski co trzy miesiące spotykali się w Warszawie, aby podczas seminariów podnosić swoją wiedzę o fundacjach w Polsce i na świecie. Tematy seminariów dotyczyły zarówno zarządzania organizacją, jak i prowadzenia działalności grantodawczej. Eksperci oraz reprezentanci różnych fundacji z Polski i z zagranicy opowiadali o tym, jak doszli do pewnych procedur i rozwiązań oraz jak przełożyło się to na efektywność prowadzonych działań oraz budowanie wiarygodności swoich organizacji. Po każdym takim seminarium, następnego dnia uczestnicy projektu w formie warsztatu wypracowywali standard dla danego obszaru. Warsztaty te były okazją do przedyskutowania różnych aspektów działania, porównania już zastosowanych przez siebie metod, zastanowienia się nad tym, jak jest teraz, a jak powinno być, co przeszkadza a co ułatwia rozwijanie działań fundacji. Stopniowo osoby działające w różnych fundacjach, często wywodzących się z konkurencyjnych firm, coraz lepiej się poznawały, otwierały i wymieniały różnymi doświadczeniami. Dziś uczestnicy podkreślają jak wiele nauczyli się od siebie nawzajem oraz zainspirowali do dalszych działań, również we współpracy z poznanymi w projekcie fundacjami. Dzięki tej otwartości i gotowości do zmiany, wspólnie ustalono w sumie 12 podstawowych standardów, do których można się odnieść oceniając działania swojej organizacji lub wprowadzając w niej zmiany.

Standardy te mówią o tym, jak fundacja ma definiować swoją misję i cele strategiczne, jak ma wybrać obszary wsparcia, jak sprawdzić, czy prowadzone działania przynoszą efekt. Przedstawiciele fundacji uzgodnili zasady udzielania wsparcia zarówno innym organizacjom jak i osobom indywidualnym oraz budowania relacji z beneficjentami i innymi interesariuszami fundacji. Ważnym elementem pracy było uzgodnienie zasad dotyczących finansowania fundacji korporacyjnych i zarządzania finansami oraz – co w tej grupie szczególnie istotne – budowania partnerskich relacji z fundatorem. Ustalono też, jakie optymalnie organy powinny funkcjonować w fundacji korporacyjnej i jaki powinien być ich skład, jak budować i utrzymać zespół pracowników i wolontariuszy. Wszystkim tym zasadom przyświecają nadrzędne zasady odpowiedzialności, jawności i przejrzystości.

Standardy były tworzone, przez osoby, które odpowiadają za ich wdrożenie w fundacjach

Standardy były tworzone partycypacyjnie i oddolnie, przez osoby, które odpowiadają za ich wdrożenie w swoich fundacjach. Zapisy standardów były formułowane na podstawie postulatów zgłaszanych na warsztatach, przedstawiane uczestnikom do konsultacji, ewentualnie korygowane, i przyjmowane w drodze głosowania. W ten sposób fundacje korporacyjne stały się ich autorami. W bieżącym wdrażaniu standardów, każda fundacja mogła skorzystać z indywidualnego wsparcia coacha-doradcy. Dzięki temu udało się nie tylko stworzyć standardy, ale przede wszystkim uruchomić proces przyglądania się własnym działaniom, zastanawiania się nad tym, co i jak robimy, jak codzienne działania fundacji przyczyniają się do wypełniania celów, dla których zostały powołane.
Zebrane standardy opatrzone opisami dobrych praktyk ich stosowania oraz narzędziem do autoweryfikacji zostaną opublikowane i ogłoszone na konferencji podsumowującej projekt Forum Darczyńców 7 maja 2015 r. Będzie to bezpłatny podręcznik dla wszystkich fundacji korporacyjnych, które chcą zweryfikować swój sposób działania oraz dla dopiero tworzących się organizacji, które poszukują wskazówek i chcą uczyć się od najlepszych.

Agata Tomaszewska
Koordynatorka projektu pt. „Podwyższenie jakości realizacji zadań publicznych przez fundacje korporacyjne w Polsce” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Forum Darczyńców w Polsce

Artykuł pochodzi z publikacji CSR.Biznes Społeczeństwo Środowisko – CSR & Edukacja opublikowanej 31.03.2015.