Idea społecznej odpowiedzialność przedsiębiorstw (CSR) na trwałe zagościła w słowniku współczesnego menadżera. Chcąc mówić o CSR w ujęciu strategicznym przedsiębiorstwa coraz częściej przekraczają granicę własnych organizacji i zarządzają wpływami w obrębie całych łańcuchów dostaw.

Łańcuch dostaw to najprościej mówiąc siec przedsiębiorstw, dostawców i podwykonawców, która umożliwia wyprodukowanie danego wyrobu czy zaoferowanie określonej usługi. Nie ma organizacji, która nie posiadałaby łańcucha dostaw. Globalizacja dała przedsiębiorstwom ogromne możliwości wyboru. Firma może zdecydować, w jakim kraju, kiedy i ile będzie produkować, co spowodowało, że współczesne łańcuchy dostaw są bardzo długie i złożone. Dotyczy to prawie wszystkich produktów od mało lub wcale nieprzetwarzanych owoców czy kawy po ubrania i sprzęt elektroniczny. Z perspektywy przedsiębiorstwa społecznie odpowiedzialnego włączenie kwestii związanych z zarządzaniem łańcuchem dostaw do strategii działania wydaje się kluczowe.

Zarządzanie wpływami społecznymi i środowiskowymi wyzwaniem dla firm społecznie odpowiedzialnych

Społeczna odpowiedzialność to według jednej z częściej przywoływanych definicji zarządzanie wpływami społecznymi i środowiskowymi. Nie trudno zauważyć, że wpływy te pojawiają się na każdym etapie w cyklu życia produktu czyli w momencie wydobywania surowców do produkcji, ich przetwarzania, procesu produkcji, transportu, dystrybucji czy użytkowania przez samego konsumenta. Zarówno na plantacji bananów i bawełny, w tartaku czy w trakcie wydobywania ropy naftowej i złóż metali oddziaływanie na środowisko i społeczeństwo jest nieuniknione. Różna może być skala i dotkliwość potencjalnego wpływu. Im więcej ogniw w łańcuchu dostaw tym większe wyzwanie dla organizacji.

Firmy wdrażające społeczną odpowiedzialność zarządzanie swoimi wpływami ograniczają często do działań podejmowanych na rzecz społeczeństwa i środowiska w obrębie swojej organizacji zapominając o tym, że produkt finalny to rezultat współpracy wielu firm nierzadko z wielu różnych krajów. O tym czy produkt powstał w odpowiednich warunkach decyduje nie tylko dbałość o jakość w procesie produkcji ale również to czy pracownicy mieli zapewniony komfort pracy w postaci poszanowana ich praw, bezpiecznych i higienicznych warunków oraz wynagrodzenia pozwalającego na zaspokajanie ich potrzeb, skąd pochodzi surowiec (miejsca legalnego pozyskania), jakie szkody w środowisku może wyrządzić produkcja i transport czy co stanie się z nim po okresie użytkowania, gdy zasili strumień odpadów.

Odpowiedzialność w łańcuchu dostaw

Społeczna odpowiedzialność w łańcuchu dostaw czy zrównoważony łańcuch dostaw to terminy, które coraz częściej pojawiają się w debacie nad kierunkiem doskonalenia funkcjonowania przedsiębiorstw. Jest to sposób zarządzania relacjami w łańcuchu dostaw ze szczególnym uwzględnieniem wpływów społecznych i środowiskowych na wszystkich etapach powstawania produktu czy usługi. Kwestie związane z zarządzaniem społeczną odpowiedzialnością w łańcuchu dostaw odnoszą się do wszystkich interesariuszy i wykraczają poza relacje dostawca odbiorca rozciągając odpowiedzialność na wszystkie ogniwa.

Zarządzanie zrównoważonym i społecznie odpowiedzialnym łańcuchem dostaw oznacza wdrożenie szeregu metod narzędzi służących monitorowaniu i usprawnianiu takich aspektów jak np: projektowanie z myślą o środowisku, produkcja (w tym m.in. wykorzystywanie technologii przyjaznej środowisku, ograniczanie ilości surowców rzadkich i nieodnawialnych na rzecz tych pochodzących z recyklingu, stosowanie innowacji prośrodowiskowych i społecznych, spełnianie standardów pracy itp.), transport (np. ograniczanie emisji CO2, eliminowanie pustych przebiegów) czy marketing łączący komunikację o produkcie z edukacją społeczeństwa. Zarządzanie łańcuchem dostaw oznacza konieczność ponownego spojrzenia na produkt od strony związanych z nim wpływów pozaekonomicznych. Firmy nauczyły się jak dbać o swój rachunek ekonomiczny teraz czas na uświadomienie sobie faktycznych kosztów i korzyści społecznych oraz środowiskowych swojej działalności. Społeczna odpowiedzialność nie zna granic.

dr Agata Rudnicka
ekspertka zewnętrzna Forum Odpowiedzialnego Biznesu
pracownik Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego

Artykuł pochodzi z publikacji CSR.Biznes Społeczeństwo Środowisko – CSR to Zmiana opublikowanej 20.10.2015